Eğitim, Enerji, Enflasyon..
Türkiye’de enflasyonun eylül ayında nasıl bir seyir izleyeceği merak edilirken, küresel ve yurtiçi gelişmeler fiyatlama davranışları üzerinde belirleyici olmaya devam ediyor.
Jeopolitik riskler, enerji fiyatlarındaki yüksek seyir ve küresel piyasalardaki gelişmeler dünya genelinde enflasyonist baskıların devam etmesine neden olurken, yurt içinde ise enflasyonla mücadele kapsamında uygulanan para ve maliye politikaları ile alınan tedbirler yakından takip ediliyor.
Bu çerçevede eylül ayı enflasyon verisi, yılın geri kalanındaki enflasyon görünümü açısından da önemli bir gösterge olacak.
Orta Vadeli Program'da Enflasyon Hedefleri
Yeni Orta Vadeli Programda enflasyon patikasına ilişkin hedefler de güncellendi.
Buna göre 2026 yıl sonu enflasyon tahmini %28,4 olarak belirlenirken, 2027 yılı için %16, 2028 yılı için ise %9 seviyesinde enflasyon öngörülüyor.Yılın kalan bölümünde açıklanacak aylık enflasyon verileri, yıl sonu hedefinin yakalanabilirliği açısından önem taşırken, özellikle eylül ayı verisi yılın son çeyreğine ilişkin beklentilerin şekillenmesinde etkili olabilir.
Geçmiş Yıllar Eylül Enflasyonu İçin Ne Söylüyor?
Eylül ayı enflasyonuna ilişkin geçmiş dönem verileri incelendiğinde dikkat çekici bir tablo ortaya çıkıyor.
2017-2025 dönemini kapsayan son 9 yıllık veride, Ocak-Ağustos dönemindeki ortalama aylık TÜFE değişimi ile eylül ayında gerçekleşen enflasyon karşılaştırıldığında, 9 yılın 5'inda eylül ayı enflasyonunun ilk 8 aylık ortalamanın üzerinde gerçekleştiği görülüyor.
Veriler, geçmiş yıllarda eylül ayında enflasyonun çoğu zaman yılın ilk sekiz ayındaki ortalama aylık değişimin üzerinde gerçekleştiğine işaret ediyor. Ancak bu ilişkinin tek başına gelecekteki enflasyonu tahmin etmek için yeterli olmadığı ve dönemsel koşulların sonuçlar üzerinde önemli etkisi bulunduğu da göz önünde bulundurulmalı.
Ağustos-Eylül Karşılaştırması
Eylül ayına ilişkin bir diğer dikkat çekici gösterge ise ağustos ve eylül aylarındaki aylık enflasyon değişiminin karşılaştırılması.
Son 9 yıllık dönem incelendiğinde, 2017-2025 yılları arasında yalnızca 2023 yılında eylül enflasyonu ağustos ayının altında gerçekleşti. Diğer 8 yılda ise eylül ayı enflasyonu, ağustos ayındaki aylık değişimin üzerinde gerçekleşti.
Geçmiş dönem verileri, eylül ayında aylık enflasyonun ağustos ayına kıyasla daha yüksek gerçekleşme eğiliminin bulunduğunu gösteriyor.
Eylül Ayında Mevsimsel Etkiler Öne Çıkıyor
Eylül ayını diğer aylardan ayıran unsurlardan biri de yeni eğitim-öğretim döneminin başlamasıyla birlikte hanehalkı harcamalarında görülen mevsimsel artış.Okulların açılmasıyla birlikte kırtasiye ve okul malzemeleri, okul kıyafetleri, ayakkabı ve çanta gibi ürünlerdeki fiyat hareketleri tüketici harcamalarına yansırken, öğrenci servis ücretleri ve ulaşım giderleri de eylül ayında yakından takip edilen kalemler arasında yer alıyor.Bunun yanında özel eğitim, kurs, etüt ve benzeri hizmetlerde yeni eğitim dönemine bağlı olarak gerçekleşebilecek fiyat güncellemeleri de hizmet enflasyonu üzerinde etkili olabiliyor. Eğitim harcamalarının yanı sıra özellikle ulaşım ve çeşitli hizmet kalemlerinde görülebilecek dönemsel fiyat değişimleri, eylül ayı enflasyonunun seyri açısından önem taşıyor.
Bu nedenle eylül ayı enflasyonu değerlendirilirken yalnızca enerji, gıda ve kur hareketleri değil, eğitim dönemi başlangıcının oluşturduğu mevsimsel fiyat baskılarının da dikkate alınması gerekiyor.
Eylül Ayında Beklenti Ne Yönde?
Mevcut görünümde eylül ayı enflasyonunun seyri; enerji fiyatları, kur hareketleri, hizmet fiyatları, gıda fiyatları ve iç talep koşullarının yanı sıra eğitim döneminin başlamasıyla ortaya çıkan mevsimsel etkilerin de katkısıyla şekillenecek.
Geçmiş 9 yıllık veriler, eylül ayında enflasyonun ağustos ayına kıyasla daha yüksek gerçekleşme eğilimine işaret ediyor. Bununla birlikte 2026 yılına ilişkin ekonomik koşulların geçmiş dönemlerden farklı olduğu unutulmamalı.
Bu nedenle tarihsel verilerin yanı sıra güncel fiyat gelişmeleri, mevsimsel etkiler ve uygulanan dezenflasyon politikalarının sonuçları birlikte değerlendirilmelidir.
Önümüzdeki dönemde açıklanacak eylül enflasyonu, hem yıl sonu %28,4'lük OVP tahmininin ne ölçüde ulaşılabilir olduğunu hem de enflasyonun yılın son çeyreğinde izleyeceği patikayı değerlendirmek açısından önemli bir gösterge olacak.
